Monday, July 18, 2016

American Name Society is seeking New Officers

Ever thought about getting more involved with the American Name Society but did not know how?  Here is your opportunity!  The American Name Society is currently looking for a few good people who are interested in joining the Executive Council.  Starting January 2017, new officers will be needed to fill two positions: 1.) Member-at-Large; and 2.) Information Officer. To apply for one or both of these positions, please complete and return the ANS 2017 Application Form and email it to Dr. I. M Nick (

Member-at-large (2017-2020)

The person elected to this position will serve as a voting member of the Executive Council (EC) and is expected to participate actively in the legislative decision-making involved in resolutions and motions placed before the EC.  In addition to these duties, members-at-large serve on various auxiliary sub-committees to, for example, help with the nomination of new officers, coordination of the annual conference, and organization of allied conferences.  Officers in this position can renew their term of service twice.

Information Officer (2017-2020)

The person elected to this position will be responsible for maintaining the ANS internet presence via our website as well as Facebook and Twitter. The main duties for this position include the following: updating the news page of the ANS website on a weekly basis; posting special alerts (e.g. conference announcements, calls for papers, ANS newsletters); responding to requests made via the Facebook and twitter accounts; and adding books that are reviewed in NAMES to the ANS Amazon Wishlist.  The person chosen for this position must not only be highly computer literate, but also an avid user of social media.  Experience in using wordpress is desirable but not mandatory.  Training will be provided. The new Information Officer must also have excellent writing and time-management skills as well as a high level of creativity.  The Information Officer will work very closely with the ANS President and Vice President throughout the year.

Saturday, July 16, 2016

Call for papers “Naming Rights and the Cultural Landscapes of Neoliberal Urbanism”

Hi all,

The call-for-papers below is especially relevant to those studying the politics of urban place naming, so please do consider submitting an abstract.


Special Issue to be Submitted to Urban Studies:
“Naming Rights and the Cultural Landscapes of Neoliberal Urbanism”

Guest Editors:
Reuben Rose-Redwood, University of Victoria
Jani Vuolteenaho, University of Turku
Craig Young, Manchester Metropolitan University
Duncan Light, Bournemouth University
From the First Gulf Bank Metro Station in Dubai, UAE, to the 1-800-ASK-GARY Amphitheatre in Tampa, Florida, a growing number of city and state governments around the world are selling the naming rights for public infrastructure and civic facilities to corporations and wealthy elites. Proponents argue that the sale of naming rights offers an innovative strategy to generate municipal revenue without raising taxes, whereas critics maintain that naming rights programs commercialize, and thus erode the democratic value of, public spaces. Since the selling of naming rights has been a commonplace practice in the realm of professional sports for decades, it is not surprising that a sizable body of literature has examined naming rights sponsorships for sports stadia and recreational arenas (e.g., Boyd 2000; Bartow 2007; Leeds, Leeds, and Pistolet 2007; Blackshaw 2012). Yet, despite the proliferation of municipal naming rights policies in recent years, very little urban scholarship has critically examined the use of naming rights as a spatial strategy of neoliberal urbanism (Rose-Redwood, Alderman, and Azaryahu 2010; Rose-Redwood 2011; Medway and Warnaby 2014; Light and Young 2015).
The proposed special issue seeks to contribute to critical urban studies by examining the political economy and cultural politics of urban naming rights. The broader aim of this special issue is to explore how neoliberal policies are remaking the cultural landscapes of contemporary cities through the privatization of the spatial identities of public places. In doing so, our aim is to bring together political-economic scholarship on entrepreneurial urbanism and the neoliberal city (Hackworth 2007; Ward 2008) with contemporary research in critical toponymy on the cultural politics of place naming (Berg and Vuolteenaho 2009).
We are particularly interested in showcasing scholarship that examines any of the following themes:
· political struggles over the planning, adoption, and implementation of urban naming rights policies, programs, or agreements

· economic outcomes of urban naming rights programs in cities of varying sizes

· the cultural reception of commodified place names in everyday speech and the spatial imaginaries of everyday urban life

· the relation between urban naming rights and broader processes of neoliberal urbanization
We welcome both in-depth case studies and comparative urban analyses as well as submissions that advance critical theorizations of naming rights from a variety of disciplinary perspectives.
Abstract Submission: If you are interested in contributing to this special issue, please submit your name, affiliation, paper title, and a 200-word abstract to by no later than August 15.  
Once all abstracts have been received, a full Special Issue Proposal for this theme issue will be submitted to the journal, Urban Studies.
Bartow, A. (2007). “Trademarks of Privilege: Naming Rights and the Physical Public Domain.” UC David Law Review 40(1): 919-970.
Berg, L. and Vuolteenaho, J., eds. (2009). Critical Toponymies: The Contested Politics of Place Naming. Farnham: Ashgate.
Blackshaw, I. (2012). Sports Marketing Agreements: Legal, Fiscal and Practical Aspects. The Hague, Netherlands: Springer.
Boyd, J. (2000). “Selling Home: Corporate Stadium Names and the Destruction of Commemoration.”Journal of Applied Communication Research 28(4): 330-346.
Hackworth, J. (2007). The Neoliberal City: Governance, Ideology and Development in American Urbanism. Ithaca, NY: Cornell University Press.
Leeds, E., Leeds, M., and Pistolet, I. (2007). “A Stadium by Any Other Name: The Value of Naming Rights.”Journal of Sports Economics 8(6): 581-595.
Light, D. and Young, C. (2015). “Toponymic Commodification: Exploring the Economic Dimensions of Urban Place Naming,” International Journal of Urban and Regional Research 39(3): 435-450.
Medway, D. and Warnaby, G. (2014). “What’s in a Name? Place Branding and Toponymic Commodification,” Environment and Planning A 46(1): 153-167.
Rose-Redwood, R. (2011), “Rethinking the Agenda of Political Toponymy.” ACME: An International E-Journal for Critical Geographies 10(1): 34-41.
Rose-Redwood, R., Alderman, D., and Azaryahu, M. (2010). “Geographies of Toponymic Inscription: New Directions in Critical Place-Name Studies.” Progress in Human Geography 34 (4): 453-470.
Ward, K. (2008). Entrepreneurial Urbanism. London: Routledge.

Reuben S. Rose-Redwood, Ph.D.
Associate Professor
Department of Geography
University of Victoria
Victoria, B.C., V8P 5C2, Canada

Monday, July 11, 2016

Atlas Digital Onomastique de la Péninsule Ibérique Antique

Présentation du projet

Les noms de personne sont une source fondamentale de l’histoire des sociétés anciennes, parce que l’onomastique est le reflet de l’identité culturelle, sociale et géographique des individus. Son apport est donc essentiel pour analyser les relations familiales et l’organisation sociale des communautés civiques provinciales et pour mesurer les transformations culturelles qu’ont connues au fil des siècles les populations de l’Empire romain.
Sur ce point, la péninsule Ibérique a bénéficié d’une longue tradition de recherche illustrée par les travaux de grands savants comme María Lourdes Albertos Firmat et Jürgen Untermann, et, en 2003, par l’Atlas antroponímico de la Lusitania romana, publié par l’Institut Ausonius (Université Michel-de-Montaigne-Bordeaux III) et la Fundación de Estudios Romanos (Museo Nacional de Arte Romano, Mérida) et réalisé par le « Grupo Mérida », réseau de recherche international qui a réuni des chercheurs d’Espagne, du Portugal, de France et du Canada.
Résultat d’une décennie de recherche, cet ouvrage qui a fait date, représente une étape fondamentale dans la recherche onomastique sur l’Empire romain. Il met à la disposition de la communauté scientifique un instrument de travail indispensable. Partant de toutes les informations disponibles jusqu’à 2002, il offre, en 339 cartes et en 2030 noms recensés, un éclairage particulier et original sur la société de la province de Lusitanie du Haut-Empire.
ADOPIA est la continuation de ce projet, dans une version digitale et dynamique qui combine une recherche épigraphique innovante et tous les avantages des nouvelles technologies puisque le format digital permet l’introduction rapide de toutes les nouveautés épigraphiques, c’est-à-dire la  constante actualisation des données.
Les possibilités qu’offrent les humanités numériques ajoutent ainsi une valeur et un impact considérables aux informations disponibles, car ADOPIA propose des recherches simples et avancées sur les noms et les dénominations de personnes attestés en Lusitanie, dont le détail est aussi immédiatement accessible par la cartographie qui les accompagne. Dans un futur proche, ADOPIA accueillera les données onomastiques de deux autres provinces hispaniques, la Bétique et l’Hispanie citérieure.

Équipe de recherche

Équipe de recherche ADOPIA (Lusitania)


Directeurs :


Responsable technique :

  • Nathalie PRÉVÔT

Membres  :

  • Jean-Pierre BOST (Institut Ausonius, CNRS-Université de Bordeaux-Montaigne, Labex LaScArBx)
  • Jonathan EDMONDSON (York University / Université York, Toronto)
est professeur d’histoire romaine à l’Université York (Toronto). Son activité scientifique se centre dans l’étude de la histoire sociale, économique et culturelle de l’Hispanie romaine, surtout la Lusitanie, et dans l’épigraphie latine de la péninsule Ibérique, en particulier, d’Augusta Emerita (Mérida). Il est auteur des ouvrages Imagen y Memoria. Monumentos funerarios con retratos en la colonia Augusta Emerita (avec T. Nogales Basarrate et W. Trillmich, 2001) et Granite Funerary Stelae from Augusta Emerita (2006). Au même temps il a récemment édité (en collaboration avec Christer Bruun) The Oxford Handbook of Roman Epigraphy (2015). Il travaille actuellement dans la préparation du fascicule sur les inscriptions funéraires urbaines d’Augusta Emerita pour la deuxième édition du C.I.L. II et da,s la publication d’un corpus de toutes les nouvelles inscriptions funéraires découvertes depuis 1990 dans les fouilles urbaines de Mérida.  En outre, il a publié une série d’articles sur la famille romaine et les spectacles publics dans le monde romain. Il est actuellement co-directeur du projet ADOPIA.  
  • Joaquín GORROCHATEGUI (Universidad del Pais Vasco)
  • Amílcar GUERRA (Universidade de Lisboa)
  • Rosario HERNANDO SOBRINO (Universidad Complutense de Madrid)
  • Milagros NAVARRO CABALLERO (Institut Ausonius, CNRS-Université de Bordeaux-Montaigne, Labex LaScArBx)
est Directeur de Recherche au CNRS. Son activité scientifique se centre dans l’étude des sociétés antiques de la péninsule Ibérique  et des Gaules, à partir d’une méthode essentiellement épigraphique. Outre la publication des corpora épigraphiques comme celui de Bordeaux, Labitolosa, Teruel ou Bilbilis, ses travaux de recherche se sont surtout occupés de l’onomastique antique et des élites locales, en particulière des femmes. Actuellement, elle est directeur scientifique de la base de données épigraphique PETRAE, avec laquelle elle collabore avec la communauté internationale dans la fédération de base de données EAGLE. Elle est la responsable de la compilation et l’étude de l’épigraphie latine de l’Aquitaine antique et de sa publication dans la collection ILA : Inscriptions latines de l’Aquitaine. Elle s’occupe concrètement d’étudier les inscriptions des Bituriges Cubi. Elle dirige la réalisation de l’Atlas anthroponymique de l’Aquitaine antique, ainsi que du projet ADOPIA.
  • Juan José PALAO VICENTE (Universidad de Salamanca)
  • Manuel SALINAS DE FRÍAS (Universidad de Salamanca)
  • José María VALLEJO RUIZ (Universidad del Pais Vasco)
  • Mercedes ORIA SEGURA (Universidad de Sevilla)
  • Armando REDENTOR (Centro de Investigação de Montanha (CIMO), Bragança) 

Équipe de recherche de l’Atlas antroponímico de la Lusitania romana (Merida - Bordeaux, 2003)

  • Ángela ALONSO SÁNCHEZ (Universidad de Extremadura)
  • Jean-Pierre BOST (Institut Ausonius, CNRS-Université de Bordeaux-Montaigne, Labex LaScArBx)
  • Enrique CERRILLO Y MARTÍN DE CÁCERES (Universidad de Extremadura)
  • Julián DE FRANCISCO MARTÍN (Universidad de Oviedo)
  • José D’ENCARNAÇÃO (Universidade de Coimbra)
  • Jonathan EDMONDSON (York University, Toronto)
  • José María FERNÁNDEZ CORRALES (Universidad de Extremadura)
  • Marta GONZÁLEZ HERRERO (Universidad de Oviedo)
  • Joaquín GORROCHATEGUI (Universidad de País Vasco)
  • Marta JIMÉNEZ LOSA (Universidad de Cantabria)
  • José Luis MELENA (Universidad de País Vasco)
  • Milagros NAVARRO CABALLERO (Institut Ausonius, CNRS-Université de Bordeaux-Montaigne, Labex LaScArBx)
  • Mercedes ORIA SEGURA (Universidad de Sevilla)
  • Juan José PALAO VICENTRE (Universidad de Salamanca)
  • José Luis RAMÍREZ SÁDABA (Universidad de Cantabria)
  • Manuel SALINAS DE FRÍAS (Universidad de Salamanca)
  • Alain TRANOY (Université de Poitiers)
  • José María VALLEJO RUIZ (Universidad de País Vasco)
  • †João Luís Inês VAZ (Universidade Católica de Viseu)

Spatial Boundaries and Transitions in Language and Interaction – Perspectives from Linguistics and Geography

International Conference: Spatial Boundaries and Transitions in Language and Interaction – Perspectives from Linguistics and Geography

International Conference: Spatial Boundaries and Transitions in Language and Interaction – Perspectives from Linguistics and Geography

April 23-28, 2017, Monte Verità, Ascona

Conference website:

Spatial boundaries can be considered as real or imaginary lines separating two things. Hence we may find natural, social, linguistic or geographical boundaries. Boundaries are often visualized on maps, and the scientific discipline most obviously concerned with them is geography. Within linguistics, the fields of dialectology and typology are traditionally concerned with boundaries, in that they mark linguistic areas on maps. Aside from this local scale, interactional spaces emerge in concrete social situations. It is this micro level of face-to-face interaction and its delimination of being „inside“ and „outside“ that provides the focus of interactional linguistics. Linguistic boundaries are never clear-cut, but are better characterised as overlapping transitional spaces because of myriads of interaction episodes arising from migration and urbanisation. Moreover, human interaction is being transformed by new communication technologies dissolving physical boundaries, while socio-cultural and linguistic ones may persist.

The interdisciplinary symposium „Spatial boundaries and transitions in language and interaction“, organized by the University Research Priority Program (URPP) „Language and Space“ (University of Zurich) will combine perspectives from geography and linguistics, bringing together eminent experts and highly qualified young researchers from various linguistic fields (including contact linguistics, dialectology, sociolinguistics, cognitive linguistics and conversation analysis); cultural and human geography, anthropology, and geographical information science. It will address the role of boundaries and transitions at different levels, theoretically as well as empirically, and will bring focus to the methodological underpinnings of a wide range of relevant approaches.

Core Topics and Sessions:
The relevant disciplinary perspectives with regard to spatial boundaries will be covered by talks from eminent experts. These include the roles of spatial boundaries within linguistic areas, within human geography, within interactional spaces, and within GIScience. The core topics of the conference will be developed within four sessions dedicated to different ways of conceiving, and representing spatial boundaries. The sessions will be introduced by renowned experts in their field of research. An evening talk open to the interested public will discuss very current issues of migration, borders and boundaries from an interdisciplinary perspective.

Invited Speakers:
Peter Auer
Christian Berndt
Nick Enfield
Frans Gregersen
Tom Güldemann
Setha Low
Dan Montello
Barbara Tversky
Ruth Wodak

We call for papers in the following sessions:

Session 1 will discuss the ways in which physical boundaries are treated in linguistics, conversation analysis, social geography and the social sciences. Physical boundaries are most prominent as natural boundaries (such as mountains or rivers) but also comprise built boundaries in terms of architecture (leading to entities such as cities, districts, buildings or rooms). Physical boundaries are known to have impacts on linguistic and social differences and are accordingly claimed to establish relevant linguistic and social areas ranging from face to-face interactional spaces to regional communities. Nevertheless, their status as material givens has long been challenged from different points of view. Take, for instance, the classical sociological argument that boundaries should not be taken as spatial facts with social impact but as social facts with spatial forms. The theoretical as well as methodological and empirical question then is to account for the social construction of boundaries without neglecting their physical and material manifestations. Talks related to this question may address the formation of physical boundaries within concrete settings of face-to-face interaction, within urban public spheres or larger regional areas.

Session 2 is dedicated to boundaries of linguistic areas and socio-cultural interaction. It focuses on factors that play a role in shaping external and internal boundaries of linguistic areas. Determining the boundaries of linguistic areas is a notoriously difficult task. The main reason for this is that linguistic areas are complex multi-faceted constructs. For instance, areas with shared linguistic features are not necessarily congruent with climate zones or areas with shared socio-cultural values. At the level of interpersonal interaction, intergroup attitudes can override the general tendency of interlocutors to converge in conversation and therefore contribute to the maintenance of boundaries. We explicitly encourage a multi-disciplinary dialogue, in order to increase our understanding of the interaction between linguistic, socio-cultural, and ecological factors that may impede contact between speakers of different languages or language varieties and therefore contribute to shaping the boundaries of linguistic areas.

Session 3 is concerned with the encoding of space in language describing geographical objects, such as mountains and valleys, and relationships between them. How are such places referred to in language? Is their linguistic categorization clear-cut or vague, on which factors does this depend and what implications does this have for communication? Talks in this session will address categorization of geographic objects from multiple perspectives including (cognitive) semantics, deixis and expression of spatial relations in language, linguistic diversity and onomastics, and work linking representations of geographic objects to language.

Session 4 concerns shifting boundaries in time and space, the diffusion and disappearance of linguistic features in dialect contact (with regard to syntax, morphology, phonology, and the lexicon), but also the dissolution of boundaries as in virtual space or as a consequence of migration. As mobility and migration are at last blurring the boundaries between linguistic regions, how do people describe themselves and how does this conform to regions as they are conventionally thought of? In a wider perspective, research questions in this session also concern self assignment and identity construction: what labels do we assign ourselves in cultural, ethnic and linguistic terms? Topics of this session may also include: qualitative and quantitative methods in linguistic geography and variational linguistics, the description/determination of boundaries with regard to linguistic change.
See the PDF-version of the call for papers for submission details and further information:


Elvira Glaser, Heiko Hausendorf (both University of Zurich, Department of German Studies and URPP Language and Space), Paul Longley (University College London, Department of Geography), Agnes Kolmer, Charlotte Meisner, Raffaela Zaugg (URPP Language and Space)

Scientific Committee:
Wolfgang Behr, Christa Dürscheid, Elvira Glaser, Susanne Günthner, Jonathan Harrington, Heiko Hausendorf, Christian Heath, Marianne Hundt, Wolfgang Kesselheim, Alfred Lameli, Adam Ledgeway, Angelika Linke, Paul Longley, Anke Lüdeling, Damaris Nübling, Dennis Preston, Ross Purves, Hanna Ruch, Joe Salmons, Tanja Samardžić, Daniel Schreier, Barbara Sonnenhauser, Bernhard Tschofen, Rik van Gijn, Richard Watts, Robert Weibel, Paul Widmer

URPP Language and Space
University of Zurich
Freiestrasse 16
CH-8032 Zürich
Phone: +41 44 634 57 47

Erlangen. Historisches Ortsnamenbuch von Bayern

Rez.: Erlangen. Ehemaliger Stadt- und Landkreis

Dorothea Fastnacht: Erlangen. Ehemaliger Stadt- und Landkreis (= Historisches Ortsnamenbuch von Bayern. Mittelfranken. Band 7) München: Kommission für bayerische Landesgeschichte 2015, 668 S., 1 Karte. – ISBN: 978-3-7696-6869-8, Preis: EUR 49,00.
Rezensiert von Antonius Reith, Erlangen

In ihrem nunmehr dritten „Historischen Ortsnamenbuch von Bayern“ hat Dorothea Fastnacht nach den oberfränkischen Landkreisen Ebermannstadt (Dissertation) und Staffelstein jetzt den ehemaligen mittelfränkischen Stadt- und Landkreis Erlangen bearbeitet. In gewohnter sprachwissenschaftlicher wie historischer Genauigkeit werden die Namen aller bestehenden und abgegangenen Siedlungen des Untersuchungsgebietes belegt und sprachlich erklärt, wobei die onomasiologischen Ergebnisse zusammen mit den geschichtlichen Nachrichten unter Heranziehung ur- und frühgeschichtlicher, archäologischer und geographischer Befunde auch zur Darstellung der Siedlungsgeschichte im Einleitungsteil dienen. Damit folgt der Band in Aufbau und Methode den Richtlinien zur Bearbeitung des „Historischen Ortsnamenbuches von Bayern“ von 1990 (Anm. 1). Die Ergänzungen dazu von 2011 (Anm. 2) fordern allerdings zu knappen Belegreihen auf, was Fastnacht weitgehend ignoriert, jedoch mit dem schlüssigen Argument, dass für das untersuchte Gebiet kein Band des Historischen Atlas von Bayern vorliegt. Tatsächlich sind lediglich die drei 1967 in die Stadt Erlangen eingegliederten Dörfer Häusling, Kosbach und Steudach im Atlas Höchstadt-Herzogenaurach (Anm. 3) aufgeführt, ein Band Erlangen existiert nicht. Daher bringt Fastnacht in den Ortsartikeln nicht nur die wichtigen Erstbelege und die Ortsnamenvarianten, sondern sie stellt auch sehr umfangreiches Material zur Besitzgeschichte der jeweiligen Siedlung vor. Somit liefert sie sozusagen nebenbei eine vorzügliche Quellensammlung, die für die Lokalgeschichte von fundamentaler Bedeutung ist und die auf Grund der zahlreichen angeführten Personennamen auch der Familienforschung dienen kann. Das so entstandene (ge-)wichtige Opus erläutert rund 100 Orts- und Gewässernamen und umfasst 533 Seiten zuzüglich einer 135-seitigen Einleitung. Für den sprachwissenschaftlich nicht gebildeten Leser mag diese Detailfülle neben dem umfangreichen Anmerkungsapparat „dank aller Gelehrtheit erschlagend“ wirken, wie der Berichterstatter der Erlanger Nachrichten in seiner Reportage über die Präsentation des Bandes am 10.3.2016 in Schloss Atzelsberg bei Erlangen feststellte. (Anm. 4) Dennoch, so fährt der Verfasser des Zeitungsartikels sinngemäß fort, ist Dorothea Fastnacht ein neues Standardwerk gelungen, mit dem sich die Sprachwissenschaftlerin selbst ein Denkmal gesetzt hat.

Die Einleitung bringt nach einem Überblick über die geographischen Grundlagen und die archäologische Befundlage eine Besprechung der drei vorgermanischen Gewässernamen Regnitz, Pegnitz und Zenn. Zu diesen werden die unterschiedlichen Forschungsmeinungen vorgestellt und gegeneinander abgewogen. Relativ neu scheint die Deutung ‘die Glänzendeʼ (von der uridg. Verbalwurzel *radh ‘strahlen, glänzenʼ) für die Regnitz und die mögliche Herleitung des Namens Pegnitz von der idg. Wurzel *bhāg- ‘Bucheʼ. Beim keltischen Gewässernamen Zenn hätte die herangezogene altbritischen Form *Tan- vielleicht mit Greule (Anm. 5) noch als Verbaladjektiv zu *teh2 ‘tauen, schmelzenʼ bedacht werden können.

Der Erlanger Raum ist in mehrfacher Hinsicht zweigeteilt, wie Fastnacht im Vorwort behauptet und mit Hinweisen auf die beiden Hauptphasen der Siedlungsgeschichte im Gebiet des Altlandkreises Erlangen belegt. Abgesehen von der später behandelten neuzeitlichen Nachsiedlung werden drei Hauptphasen der Besiedlung des Untersuchungsgebiets im Spiegel der Ortsnamen dargestellt.
Für die erste Phase bis etwa 750 n. Chr. liegen keine schriftlichen Namenbelege vor. Der Autorin gelingt es jedoch, durch Darstellung großräumiger Zusammenhänge, hier speziell der durch die Regnitzfurche westlich des Flusses verlaufenden sog. Frankenstraße, sowie durch Analyse der Gewässernamen ein schlüssiges Bild der frühen Besiedlung zu entwerfen. Für die folgende Phase von der Karolingerzeit bis zur Gründung des Bistums Bamberg 1007 sind mit Büchenbach (996), Erlangen (1002), Kleinseebach, Möhrendorf und Wellerstadt (jeweils 1007) nur fünf Ortsnamen im Untersuchungsgebiet urkundlich gesichert. Dennoch entsteht beim interessierten Leser eine klare Vorstellung von der Besiedlung des Erlanger Gebietes bis zur Zeit der Bamberger Bistumsgründung. Dies geschieht durch die Erklärung der Gaunamen, die Diskussion der Gaugrenzen, die Darstellung der Forstorganisation und die ausführliche Erläuterung von älteren Ortsnamenschichten mit Grundwörtern -dorf, -bach, -brunn, -bruck, -bürg sowie Neuses. All diese Orte liegen entlang bzw. nahe der Regnitz, wo deutlich früher gesiedelt wurde. Die Akribie, mit der Dorothea Fastnacht vorgeht, zeigt sich besonders augenfällig in der ausführlichen Auseinandersetzung mit der vollständig abgedruckten und neu übersetzten Urkunde von 1002 (Anm. 6), in welcher der Hauptort des Untersuchungsgebietes erstmals genannt wird. Dabei geht es nicht um die Deutung des Namens Erlangen, das geschieht im Hauptteil ausführlich und genau anhand einer zehnseitigen Belegreihe, sondern um die Frage, ob darin das westlich der Regnitz gelegene Alterlangen oder das östlich gelegene Erlangen angesprochen ist. Hier ist m. E. zu überlegen, ob eine solche historische Diskussion nicht den Rahmen eines Ortsnamenbuches sprengt und besser in einer getrennten Veröffentlichung Platz fände. Als dritter Abschnitt der Besiedlungsgeschichte wird die hochmittelalterliche Rodungsphase vom 11. bis zum 13. Jahrhundert betrachtet, belegt u. a. durch die typischen Rodungsnamen auf -reuth wie Bubenreuth, Uttenreuth oder Kalchreuth. Dass auch in diesem Kapitel die Geschichte zentral gesehen wird, erweist sich in der Zweiteilung der Besprechung von Ortsnamen mit dem Grundwort -dorf, die z. T. schon im 2. Abschnitt, z. T. aber erst hier in ihrer siedlungsgeschichtlichen Relevanz analysiert werden.

Von sehr großer Bedeutung für die sich entwickelnde Siedlungsstruktur ist, wie Fastnacht in einem eigenen Kapitel erläutert, die Pfarreiorganisation. Die über den engeren Untersuchungsbereich hinausreichende Kartenskizze zeigt sehr anschaulich die Relevanz der Urpfarreien und ihrer Filialen für den Gang der Besiedlung.

Deutlich zweigeteilt ist der Sprachraum des Altlandkreises Erlangen, und zwar durch die knapp südlich der Stadt Erlangen verlaufende „Nordbairische Westschranke“. Diese von Hugo Steger (Anm. 7) aufgezeigte Sprachgrenze wird im vorliegenden Ortsnamenbuch in einem eigenen Kapitel anhand einer Reihe von Lauten differenziert bestätigt. Dabei wird das Oberostfränkisch im Norden des Untersuchungsgebiets der Sprache des „Nürnberger Raums“, eines fränkisch-bairischen Interferenzgebiets, im Süden gegenübergestellt. Gelegentliche „Grenzüberschreitungen“, wie sie sich z. B. in Mundart- und Schreibformen des Namens Marloffstein zeigen, werden eingehend erläutert. Dabei erbringt Fastnacht den Nachweis, dass vor -r a-Schreibungen für mhd. ō nicht nur im Würzburger (Anm. 8), sondern auch im Erlanger Raum vorkommen. Darüber hinaus wird auf den Einfluss des Wirtschaftszentrums Nürnberg, auf die Sprache gerade des Grenzraums verwiesen. Dass ein mundartliches Überschneidungsgebiet zu Identitätsproblemen bei den Bewohnern führen kann, verdeutlicht Fastnacht an einem Zitat des Aeneas Silvius Piccolomini von 1440, das dem geneigten Leser nicht vorenthalten werden soll und übersetzt lautet: „Die Nürnberger wollen weder als Baiern noch als Franken angesehen werden, sondern als ein dritter besonderer Stamm.“

Nun zu den Ortsartikeln in Teil B: Sie bringen anhand umfangreicher Belegreihen eine äußerst sorgfältige Analyse des jeweiligen Namens. Sofern eine eindeutige Erklärung nicht möglich ist, werden die Alternativen exakt durchgespielt, wie z. B. bei Rathsberg, das 1391 (Lehenbuch 1398–1421) erstmals als Ratzberg schriftlich überliefert ist. Die Autorin bespricht hier die möglichen Bestimmungswörter, den mhd. PN Rātzo (zu ahd. rāt ‘Ratʼ), den PN *Rad/*Rat (zum Adj. ahd. rad ‘schnell, geschwind, raschʼ), den Übernamen Ratz- und den Tiernamen mhd./oberdt. Ratz(e) ‘Ratteʼ und begibt sich darüber hinaus noch auf die Suche nach einem möglichen Namengeber in den einschlägigen Archivalien. Immer wieder werden Vergleichsnamen herangezogen, vor allem wenn es gilt, verbreitete, aber falsche Ortsnamendeutungen zu widerlegen. Als Beispiel dafür sei Möhrendorf genannt, das von der PN-Kurzform *Mardo herzuleiten ist und nicht vom stark flektierenden PN Martin, wie zuletzt Maas (Anm. 9) meinte und zuvor der ehemalige Erlanger Stadtarchivar Johannes E. Bischoff. Dessen nachgelassene Manuskriptfragmente hat Fastnacht für ihre Arbeit heranziehen können, doch entsprechen diese in historischer Genauigkeit und sprachwissenschaftlicher Kompetenz nicht immer den aktuellen wissenschaftlichen Anforderungen.

Wirkliche Verbesserungsvorschläge an dem hervorragenden Erlangen-Buch von Dorothea Fastnacht kann der Rezensent nicht liefern. Zwei kleine Anmerkungen seien aber gestattet.

Der dem ON Frauenaurach zugrunde liegende und zutreffend erläuterte Gewässername Aurach ist nicht 1008 erstmals bezeugt, sondern sicher erst 1069 (Anm. 10). Im herangezogenen Beleg (MGH DD Heinrich II., Nr. 174) identifizieren die Herausgeber „Aurach“ irrig als die „mittlere“ bzw. bei Bundschuh (Anm. 11) „größere Aurach“, was noch v. Reitzenstein (Anm. 12) übernimmt. Dabei meint die Urkunde die „nördliche“ bzw. „kleinere Aurach“, die nahe Pettstadt bei Bamberg in die Regnitz mündet. Erich v. Guttenberg hat auf diesen Fehler in seinen Bamberger Bischofsregesten hingewiesen. (Anm. 13)

Der zweite Hinweis bezieht sich auf den Gewässernamen die Seebach, den v. Reitzenstein (Anm. 14) irrig zum GW -bach stellt, bzw. den Ortsartikel Kleinseebach. Hier könnte auf den bereits im 9. Jahrhundert (Kop. 1160) in der Fuldaer Tradition (Anm. 15) bezeugten Ortsnamen Sebach hingewiesen werden, der indirekt den Gewässernamen belegt und als Großenseebach im Altlandkreis Höchstadt a. d. Aisch identifiziert wird, das knapp 10 km südwestlich von Kleinseebach liegt. Da Großenseebach erst 1348 wieder urkundlich fassbar ist und die Besiedlungsgeschichte alte Siedlungen primär in der Regnitzfurche erwarten lässt, könnte trotz nicht belegten Fuldischen Besitzes ein Bezug des genannten Belegs zu Kleinseebach erwogen werden (vgl. auch die Vorbemerkung zu Wellerstadt).

Im Rahmen der Präsentation des Ortsnamenbuchs Erlangen bekam Dorothea Fastnacht von Prof. Dr. Debus, Kiel, den Preis der Henning-Kaufmann-Stiftung zur Förderung der deutschen Namenforschung überreicht. Wie verdient diese Auszeichnung ist, kann der interessierte und kundige Leser des Werkes sehr gut nachempfinden, denn mit dem Band Erlangen hat die Autorin ein Standardwerk geschaffen, an dem niemand vorbeikommt, der sich historisch oder sprachlich mit Franken oder speziell dem Erlanger Raum beschäftigt.
(1) Veröffentlicht in ZBLG 53 (1990), 423–455.
(2) Wolfgang Janka, Konzeption und Methodik des Historischen Ortsnamenbuchs von Bayern (HONB), in: Ziegler, Arne / Windberger-Heidenkummer, Erika (Hg.), Methoden der Namenforschung. Methoden, Methodik und Praxis, Berlin 2011, 169–180.
(3) Hanns Hubert Hofmann, Höchstadt-Herzogenaurach (= Historischer Atlas von Bayern, Franken, Heft 1, München 1951).
(4) Peter Millian, Historische Ortsnamenkunde als Heimat-Wegweiser, in: Erlanger Nachrichten, 26.3.2016, 35. 
(5) Albrecht Greule, Rezension zu Wolf-Armin Frhr. v. Reitzenstein, Lexikon fränkischer Ortsnamen, Herkunft und Bedeutung, Oberfranken, Mittelfranken, Unterfranken, München 2009, in: BONF 47 (2010), 97 Langenzenn, Obernzenn.
(6) MGH DD Heinrich II., Nr. 3.
(7) Hugo Steger, Sprachraumbildung und Landesgeschichte im östlichen Franken. Das Lautsystem der Mundarten im Ostteil Frankens und seine sprach- und landesgeschichtlichen Grundlagen (= Schriften des Instituts für fränkische Landesforschung an der Universität Erlangen-Nürnberg 13), Neustadt/Aisch 1968.
(8) Ebd. 138.
(9) Herbert Maas, Mausgesees und Ochsenschenkel, Kleine nordbayerische Ortsnamenkunde, 3., aktualisierte Aufl., Nürnberg 1995, 152.
(10) 1069 Grenzbeschreibung: vom Zusammenfluss der Retnezae und Vrae iuxta Vram hinauf bis zum Hamerbach (BayHStA KsSelekt, Nr. 417; Reg. Bbg., Nr. 406).
(11) J[ohann] K[aspar] Bundschuh, Geographisches Statistisch-Topographisches Lexikon von Franken (…), 6 Bde., Ulm 1799/1804, Bd. I, Sp. 206 u. VI, Sp. 602 (Gegensatz » die kleinere«: I, Sp. 207, u. VI, Sp. 602).
(12) Wolf-Armin Frhr. v. Reitzenstein, Lexikon fränkischer Ortsnamen, Herkunft und Bedeutung, Oberfranken, Mittelfranken, Unterfranken, München 2009, 29.
(13) Erich Frhr. v. Guttenberg (Bearb.), Die Regesten der Bischöfe und des Domkapitels von Bamberg (VGfG, VI. Reihe, [Bd. 2], Würzburg 1963, Nr. 76. 
(14) Wie Anm. 12, 888.
(15) Codex Eberhardi I, 237 (Tr. Fulda, c. 4, Nr. 41); Datierung nach v. Reitzenstein (s. o.), 88. Nach der Dissertation von L. Clemm (Der Güterbesitz des Klosters Fulda im östlichen Franken 743–1160, Marburg 1920) bezieht das Register des Codex Eberhardi und mit ihm v. Reitzenstein, Franken, 88, das o. g. „Sebach“ auf Großenseebach.
Empfohlene Zitierweise
Antonius Reith: [Rezension zu] Dorothea Fastnacht, Erlangen. Ehemaliger Stadt- und Landkreis, in: Onomastikblog [27.06.2016], URL:
Druckversion dieses Artikels als PDF
Dieser Blogartikel und das zugehörige PDF-Dokument sind lizenziert unter CC BY 3.0 DE.
Die Titeldaten für das rezensierte Werk finden Sie im DNB-Katalog.

Thursday, July 7, 2016

Ақжайық өңірінің ономастикалық келбеті

Қазақ тілі – біріктіруші фактор, Номер газеты: 27 (1148)
Ономастикалық атаулар – ешкімді де бей-жай қалдырмайтын ғажайып әлем, өйткені айшықты атауларымыз төл тарихымыздың ажырамас бөлшегі. Дүниеде атаусыз нәрсе жоқ, не нәрсенің де өз атауы бар, тіпті тау мен тастың, кішкентай ғана бұлақтың немесе жотаның, белдің де өзіндік атауы бар. Өйткені, небір зат, болмаса тіршіліктегі құбылыс болсын, алдымен оның аты ауызға оралары хақ, содан соң ғана сол аттың заты жөнінде ойланатынымыз анық. Сондықтан, ат пен зат үйлесімділігі қашанда маңыздылығын жоймайды. Кең байтақ мекеніміздегі сан мыңдаған жер-су атауларының тарихында халқымыздың әдет-ғұрып, салт-санасы айқын бейнеленген. Қасиетті жеріміздегі төбе мен тау, көл мен өзен атауларының өзіндік сыры мен тарихи сипаты олардың әрқайсысына бабалар мұрасы ретінде қарауға негіз.

Қазақ елінің ұлан-ғайыр аумағының едәуір бөлігін құрайтын Батыс Қазақстан облысын ел арасында «Ақжайық өңірі» деп атайды. Бұл өлке Ақтөбе, Атырау облыстарымен және Ресей мемлекетінің бес облысымен шектесетіндіктен, біздің облыстың тарихи тамыры тереңнен бастау алады. Жалпы Батыс Қазақстан облысының жер-су атауларын бірнеше топонимикалық жүйеге жіктесек, аса бай тарихы бар өлкенің ономастикалық картасының біркелкі бейнесі шығады. Бұл Х.Есенжановтың «Ақ Жайық» трилогиясында көрініс тапқан. Мысалы, облыстың оңтүстік батысында орналасқан Бөкейордасы ауданының атауы «Орда» деген топонимнен туындаған, яғни орын немесе орналасу деген түбірден тараған. «Орда» сөзі – көне түркі тілінде ертедегі тайпалардың, тайпалық бірлестіктердің хандары мен бектерінің, ұлықтарының билік жүргізетін жерін белгілеу үшін қолданылған ханның сарайы, ел билеушілер тұрағы. Дәл осы топоним дәл бүгінгі күні де өз мәнін жойған жоқ. Мысалы, «Отызында орда бұзбасаң, қырқыңда қамал алмассың» деген мәтел сөз, сондай-ақ «Орда бұзар отыз жас» деген сөз тіркесі осы сөзімнің нақты дәлелі бола алады.

Сонымен қатар, Жайық гидронимі суы жайылып ағатын өзен деген мағынадан туған, яғни қазақ даласының ірі ағысты Жайық өзені Орал, Жайық қаласы Орал қаласы болып өзгергендігі баршамызға аян. Ал, бүгіннің көзімен қарасақ «Ақ Жайық», «Жайық» топонимдері белгілі бір өңірдің атауы ретінде қолданылады. Қала атауы Орал – облыс орталығы, бір сөзбен айтқанда Орал тауы мен өзенінің атына қатысты қойылған, яғни оралып жатқан тау мен өзеннің көрінісін дәл бейнелегендіктен осылай аталған.

Енді Батыс Қазақстан облысындағы Шалқар деп аталатын үлкен көл – халық арасында кеңінен қолданылатын топонимдердің бірі. Бүгінде шет елдік қонақтардың демалыс орнына айналған мемлекеттік дәрежедегі макротопоним Шалқы, яғни ернеуінен асып төгілу деген ұғымнан пайда болған, судың қасиетіне байланысты туған көне атау. Сондай-ақ, Казталовка ауданындағы Ақкөл деп аталатын көлдің аты ертеде сол өңірде өмір сүрген Ақкөл деген байдың жылқысы осы көлді жағалай қаптап жайылуына орай «Ақкөл» аталып кеткен. Осы аудандағы Қарасу ауылының аты қардың суымен толатын көл табанына орай берілген, осы жерге қар мен жаңбыр суы көп жиналатындықтан, қар, жаңбыр суынан жиналатын қара су деген мағынаны білдіреді, күні бүгін де Қарасу елді мекені деп аталып келеді. Талдыапан ауылы – түбінде үлкен су қоймасы бар ауыл, бұл табиғаттың сыйы. Бір кезде орыс байы осы жердегі көлді айнала алма ағашын, оған қоса ықтасын боларлық терек еккен. Бір қарағанда апан тәріздес бұл көлді кейін жергілікті халық Талдыапан деп атап кеткен.

Міне, өзіндік ерекше тарихы бар біздің өлкеміздің ономастикалық атаулары бір кездегі ел-жұртты салт-санасынан айырып, руханият тамырынан ажыратқан солақай саясат тұсында біраз өзгерістерге ұшырады. Дәл осы терең мағына мен құпия сырға толы жер-су атауларын отаршылдық кезеңнің таңбасынан арылту мақсатында облыстық тілдерді дамыту басқармасы бірқатар игі істерді кезең-кезеңмен жүзеге асырып келеді. Мысалы, қалаға іргелес орналасқан, өзге ұлт өкілдері көбірек қоныстанған Зеленов ауданындағы Чесноков ауылы – Сұлукөл, Первосвет – Шалғай, Набережный – Асан, Вавилин – Бастау, Кирово – Алмалы, Чебаково – Кеңжайлау, Белугин – Өркен, Родник – Айнабұлақ, Астраханкино – Аққайнар, Кузнецово – Бірлік, Красненький – Жігер, Калинин – Табынбай тәрізді айшықты атаулармен өзгертілді. Осы тектес елді-мекен атауларын өзгерту сән-салтанат үшін емес, елдігіміз бен бірлігіміз үшін қажет. Өйткені, тарихи атаулар – ұлттығымыздың айқын көрінісі. Біздің мақсатымыз отаршылдық кезеңді еске салатындай атауларды тілдің төл заңдылығына сәйкестендіру. Әрбір іс халықтан бастау алатындығын ескерер болсақ, дәстүрге бай, тарихы өнеге болатын өңір – Батыс Қазақстан жерінің айшықты атаулары өз жерінің тарихына айналуда, яғни топонимдер – жердің тілі болса, ал жер дегеніміз – географиялық атаулар арқылы адамзаттың тарихы жазылатын кітап.

Тарихы жоқ елдің болашағы бұлыңғыр, сондықтан келер ұрпақ тарихтан тағылым алу үшін елдігімізді әйгілейтін, ұлттығымызды ұлықтайтын тарихи атауларымыздың тарихи шежіре екендігін санаға құю – басты міндет. Өлкеміздегі әр жердің, судың, елді мекендер мен мәдени орындардың аттарының қатпарлы сыры – кейінгі ұрпаққа өнеге. Біздің мүдделі мақсатымыз – бабалар мұрасына байыппен қарай білу. Бұл орайда мемлекет басшысы Н.Ә. Назарбаев еліміздің алдына әлемдегі бәсекеге қабілетті отыз елдің қатарына қосылу міндетін қойған болса, ал осы бәсекеге қабілеттіліктің басты рухани көрсеткіші – мемлекетіміздің тілі. Мемлекеттік тіл – мемлекеттің іргесін қалайтын, оның қабырғасын тұрғызатын, күмбезін көтеретін бірден-бір құрал. Біз 30 озық елдің қатарына мемлекеттік тіл арқылы жете аламыз, өйткені, әлемдік қауымдастық өз болмысымен танылған елді ғана мойындайды. Мемлекетіміз өркениет көшіне бет бұрған тұста өзімізді өзгелерге таныстырудың басты айқындауышы – елді мекен, жер-су атаулары.

Жердің аты – бұл тарих қойнауынан сыр шертетін шежіре, ал бұл – болашақ ұрпақ үшін аса қажет құндылық. Жердің аты өшсе, тарихы да бірге өшті деген сөз. Сондықтан, ономастикалық атаулар – рухани байлығымыз, этникалық мәдениетіміз, салт-дәстүріміздің бір бөлшегі, олар қоғаммен бірге жасасатын ескерткіш, ғасырдың бізге тарту еткен сыйы. Қазақтың ұлттық болмысын, белгілі бір дәуірдің тарихын топонимдердің шығу тарихына қарап біле аламыз, оларды қалпына келтіріп, келесі ұрпаққа аманат ретінде қалдыру – сала мамандарының ұстанымы. Жалпы облысымыздағы ұлттық ономастикалық саясатты нық орнықтыру бағытындағы жұмыс өзінің жүйелілігімен ерекшеленеді. Соңғы 5 жылда Батыс Қазақстан облысы бойынша бірталай ауыл-аймақтарға егемендігімізге сай атаулар беріліп, кейбір мағынасы жойылған географиялық объектілер мен көшелердің, білім ордаларының атаулары тәуелсіздік талабына сай өзгертілді. Ақжайық өңірінің жер-су атауларының ерекшелігі олардың айшықтылығында, мысалы, Қаражар, Жаңатаң, Сұлукөл, Бәйтерек, Ақтау, Мерей, Амангелді, Атамекен, Алмалы, Қосшы және т.б.

Қолданыстағы заңға жүгінер болсақ, «Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық құрылысы туралы» Заңында атқарушы және өкілеттік биліктің төменнен жоғарыға дейінгі міндеттері айқын көрсетілген. Алайда, қай деңгейге болмасын билік өз өкілеттігін сол атауы өзгертілуге тиісті жерлердегі халықтың пікірімен санасып қана жүзеге асырады делінген, яғни осы шаралардың бастауында халық тұр деген сөз. Осы мақсатта былтырғы жылы облысымыздың барлық аудандарының ауылдық округтерінде жергілікті тұрғындардың жиналыстары өткізіліп, басқарма тарапынан ақпараттық түсіндіру жұмыстары жүргізілді, бұл жұмыстар бүгінгі таңда өз нәтижесін беруде. Байырғы жергілікті ұлт өкілдерінен тұратын аудандарда елді-мекен, жер-су қала берді көше атауларын өзгерту мәселесі түбегейлі реттеле келді және олардың шешілуіне еш кедергі болған да емес, өйткені, ономастика мәселесі – қоғамның толғақты мәселелерінің бірі.

Біздің мақсатымыз – тәуелсіз мемлекетіміздің сипатын білдіретін, ұлттық тарихымызды айшықтайтын атаулар арқылы ұлттық ономастикалық кеңістікті қалыптастыру, бір сөзбен айтқанда ұрпақты ұлттық рухта тәрбиелеу жастардың санасында елдік пен ерлік дәстүрлерін қалыптастыру болып табылады. Өйткені, Батыс Қазақстан жері – дәстүрге бай, тарихы өнегеге, сырға, шежіреге толы өңір, халықтың аялап қойған атауларын – ғасырлық мұрамызды ұрпақ санасына ұялата алмасақ бізге сын. Мән-мағынасы анық, тарихтан сыр шертетін атаулар әр адамның жүрегіне жылы тиері даусыз. Республика бойынша ономастикалық бірліктер атауына жарияланған уақытша тоқталысқа қарамастан, басқарма мамандары Ақжайық өңірінің ономастикалық атауларын ұлттық мүддемізге сәйкестендіру мақсатындағы түсінік жұмыстарын одан әрі жалғастыра бермек. Ұлттық ономастикамыздың бүгініне тоқмейілсімей, өз өлкеміздің ономастикалық ажарын бүгінгіден де ажарландырып, облыстың ономастикалық картасын кеңейте түсу – сала мамандарының негізгі міндеті.

Ономастиканың келесі бір өзекті тұсы – антропонимика, яғни кісі есімдерін, әсіресе, адам аты-жөндерінің құжатта жазылуын қамтамасыз ету мақсатында облыс мектептері мен кәсіптік білім беру мекемелерінде «Мәңгілік ел идеясы – ұлт құндылығы» патриоттық шарасы жылма-жыл өткізіліп келеді. Шараның мақсаты – «Ұлты қазақ азаматтарының тегі мен әкесінің атын реттеу» туралы Президент Жарлығын насихаттау. Мәселен, орыс «а» қосымшасының қазақ есімдеріне де жалғануы құжатта да көрініс таба бастады. Мысалы: Жанара, Аселя, Айгуля және т.б. Сөйтіп, ұлттық есімдер өз мазмұнынан, шырайынан айырыла бастады. Осы үрдістен жастарды алшақтату, қауіпті құбылысқа айналмауын қамтамасыз ету және Кеңес дәуірінен келе жатқан тегіміздегі -ов, -ев, -ин, -ич-терден арылуды насихаттауда бұл шараның мәні зор. Биылғы жылы аталмыш шара ел тәуелсіздігінің 25-жылдық мерекесімен орайластырылып, «25-жылдыққа – 25 патриоттық шара» айдарымен облысымыздың бірқатар аудандары мен қала мектептерінде өз жалғасын тапты.

Осы мақалаға арқау болған мәселелерді реттеу үшін «Ұлттық ономастика» және «Жеке кәсіпкерлік» туралы Заңдарды қабылдау, ҚР «Тіл туралы», «Жарнама туралы» Заңдарына өзгерістер енгізу қажет. Ономастика мәселесі – ел тәуелсіздігінің рухани көзі, ел еңсесін көтеретін саяси мәні бар мәселе. Нағыз тәуелсіз ел болған уақытта тіл мәселесіне қалай болса солай қарау ұлтымызға сын. Осыған орай әлем мойындаған мына бір қағиданы ұстануымыз қажет, ол тәуелсіз елдің тәуелсіз тілі болуы тиіс деген қағида. Сондықтан, ғасырлар қойнауынан сынын бұзбай, қуатын кемітпей, әрі мен нәрін жоғалтпай таза да көркем келбетімен жеткен ұлттық құндылықтарымызды болашақ ұрпаққа жеткізу – барлық тіл жанашырларының міндеті.

Олай болса, әрбір адамның атамекені – алтын бесігі, жер бетіндегі барлық асылдан қымбат дүние екендігін әрдайым есте ұстап, жердің ата-бабаның хаты екендігін ескере отырып, туған өлкеміздің ономастикалық ажарын айшықтауға өз үлесімізді қосайық. «Әдет-ғұрыптың қаймағы бұзылмаған қазақтарда өмірдің бір саласын қамтитын тарихи оқиғалармен байланысты елді-мекен, жер-су атаулары мен адам аттарының атадан балаға жалғасып жататын жақсы дәстүр бар» деген Ш. Уәлихановтың пікіріне жүгінсек, бұл дәстүрді жалғастыру, оны ұрпақ қажетіне жарату бағытында жұмыстанып, жұмыла көтерген жүктің жеңіл болатындығын дәлелдейік.

Ендеше, тіліміздің қасиетіне қасиет қосып қайта түлету үшін бір кездегі ешкімнің намысына тимей аса бір сақтықпен жүргізілген тарихи атауларымызды қалпына келтіру мәселесіне бүгінгі күннің көзімен қарап, себебі, төл тарихымыз бен мәдениетіміз арқылы қазақ өркениетінің көшін ілгерілету қажет деп есептеймін.

Гульнар Әлжанова,
Облыстық тілдерді дамыту басқармасының бас маманы
Суреттерді түсірген Я. Кулик
При любом использовании материалов сайта, гиперссылка на обязательна.

Wednesday, July 6, 2016

Onomastic sessions at the International Medieval Congress 2016

International Medieval Congress 2016

4-7 July 2016

The main programme has been finalised, and can be viewed through the links below. Anyone registering or actively involved in the programme will be sent a hard copy of the IMC 2016 Programme.

IMC 2016 Session

TitleInto the Words?: Linguistic Approaches to Letters, Texts, and Place-Names
Date/TimeThursday 7 July 2016: 14.15-15.45
OrganiserIMC Programming Committee
Moderator/ChairAlaric Hall, School of English, University of Leeds
Paper 1706-aSolving a Salty Mystery: Finding Ala Chocha
(Language: English)
Kathleen Tyson, Department of History, King's College London
Index Terms: Charters and Diplomatics; Geography and Settlement Studies; Local History; Maritime and Naval Studies
Paper 1706-b'Men drynken ofte peyne and gret distresse': Emotion and Drinking Imagery in Troilus and Criseyde
(Language: English)
Blythe Hsing-Wen Tsai, School of English, University of Leeds / Department of Foreign Languages & Literature, National Chung Cheng University, Taiwan
Index Terms: Language and Literature - Middle English; Mentalities; Rhetoric
Paper 1706-cThe Roles of Religious Expressions in the Paston Letters , with or without a Relative Clause
(Language: English)
Osamu Ohara, Department of English, Jikei University School of Medicine, Tokyo
Index Terms: Computing in Medieval Studies; Gender Studies; Language and Literature - Middle English; Lay Piety
AbstractPaper -a:
In the Acta of William the Conqueror is a 1086 notification of plea for contested lands and privileges at Steyning. The king, clerics and barons convened at Ala Chocha, which is said to be a manor of William d’Eu. There is no place with this name in any other English or Norman record, but the grand assembly implies a prosperous manor. The name is not obviously Saxon, Celtic, Norman, Frankish, or Danish. As for Latin, ala can mean wing, but chocha is unknown. Following the mystery of Ala Chocha led to the 100 salt-pans of Rye in Rameslie, Sussex, and may have discovered a connection between salty slang in 1086 and salty slang in 2016.

Paper -b:
The imagery of drinking in Chaucer's Troilus and Criseyde is unique in that it traces the trajectory of emotional suffering in a way absent from Chaucer’s Italian sources. Troilus refers to his desire for Criseyde as quenchless thirst (I.406); only by drinking pain and distress can he be cured of lovesickness (III.1213-16). Likewise, when Criseyde speaks of women weeping, she uses the image of drinking sorrow (II.784). This paper explores how the poem connects drinking imagery and the discourse of emotion; it compares the language of emotion in Troilus and Criseyde with the forms deployed in late-medieval affective piety in a hope to better appreciate Chaucer’s deep concern with the physiology of emotion.

Paper -c:
In the Paston Letters, the religious expressions such as 'by the grace of God' seem to have been used so carelessly that they are sometimes thought to have been mere stereotyped expressions which lost their literal meaning. However, when Edmond II wrote, '[…] as I shall inform you at my coming, which shall be on Wednesday next, by the grace of God, who preserve you, […]' the sentence showed not only his gladness of returning on Wednesday but also his love and respect for his brother. Here, the religious expression with a relative clause was certainly used as a comment clause. In this paper, I would like to examine the Paston Letters and try to put these religious expressions in order according to their roles in the sentence.

IMC 2016 Session

TitleProductive Ground: Place-Names and the Landscapes of Food Provision
Date/TimeTuesday 5 July 2016: 11.15-12.45
SponsorInstitute for Name-Studies, University of Nottingham
OrganiserJohn Baker, Institute for Name-Studies, University of Nottingham
Moderator/ChairJayne Carroll, Institute for Name-Studies, University of Nottingham
Paper 624-aThe Seasoned Traveller: Place-Name Evidence for Medieval Salt Transport
(Language: English)
Eleanor Rye, Institute for Name-Studies, University of Nottingham
Index Terms: Economics - Trade; Language and Literature - Old English; Onomastics
Paper 624-bField-Names, Food, and Farming Practices in Medieval Nottinghamshire
(Language: English)
Rebecca Gregory, Institute for Name-Studies, University of Nottingham
Index Terms: Language and Literature - Middle English; Language and Literature - Scandinavian; Onomastics
Paper 624-cA Balanced Diet?: Evidence for Hunting, Gathering, and Farming in Shropshire Place-Names
(Language: English)
John Baker, Institute for Name-Studies, University of Nottingham
Index Terms: Language and Literature - Old English; Onomastics
AbstractMedieval food production and its associated activities and industries have left a significant linguistic legacy in the English landscape, in the form of place-names. These contain numerous references to animal husbandry, crop cultivation, and so on; to a very considerable degree, field-names reflect the agricultural concerns and farming practices of predominantly rural communities; and England's medieval infrastructure, parts of which are best studied through onomastic research, must partly be a response to the movement of food and livestock. This session explores ways in which place- and field-names across the Midlands can help us identify and characterise different elements in the chain of food production and supply.

IMC 2016 Session

TitleVisions of Community, I: What's in a Name? - Ethnonyms and Identity in Early Medieval Eurasia
Date/TimeWednesday 6 July 2016: 09.00-10.30
SponsorSonderforschungsbereich 42 'Visions of Community', Universität Wien / DOC-Team ‘Ethnonyme im Vergleich’ / Österreichische Akademie der Wissenschaften, Wien
OrganiserOdile Kommer, Institut für Sozialanthropologie, Österreichische Akademie der Wissenschaften, Wien
Salvatore Liccardo, Institut für Mittelalterforschung, Österreichische Akademie der Wissenschaften, Wien
Moderator/ChairHelmut Reimitz, Department of History, Princeton University
Paper 1037-aSetting Boundaries: 'Barbaric' Ethnonyms between Geography and Imperial Ideology
(Language: English)
Salvatore Liccardo, Institut für Mittelalterforschung, Österreichische Akademie der Wissenschaften, Wien
Index Terms: Geography and Settlement Studies; Historiography - Medieval; Mentalities; Rhetoric
Paper 1037-bLabel or Libel?: The Ethnonym 'Saxo' in the Latin Textual Record, 300-900
(Language: English)
Robert Flierman, Afdeling Geschiedenis, Radboud Universiteit Nijmegen
Index Terms: Historiography - Medieval; Language and Literature - Latin
Paper 1037-cTurks as Eurasian Nomads in Medieval Islamic Sources
(Language: English)
Zsuzsanna Zsidai, Institute of History, Hungarian Academy of Sciences, Budapest
Index Terms: Historiography - Medieval; Islamic and Arabic Studies
AbstractEthnonym - i.e. names applied to ethnic groups - contain a plethora of meanings that go far beyond the seeming neutral appellation of 'Franks', 'Goths', or even 'Romans'. This means that ethnonyms are not only interesting terms in their own right, since they suggest a wide variety of ways to represent groups in relation to their land or language, but they also serve as constructing devices in cultural discourse. Drawing upon case studies from the Late Roman period until the 10th century and from both Latin and Arabic perspectives the speakers will address ethnonyms as conceptual tools, which have been used to adapt, shape or enforce particular ideas of communities and specific political agendas. It will shed new light on the way ethnonyms function as cognitive strategies in order to make sense of both the 'Self' and the 'Other'. Following a debate on how ethnonyms can function, on a wider level, as elements of Late Roman and Early Medieval 'sense of place' and imperial rhetoric, the session will later concentrate on literary and political implications of two specific ethnonyms: 'Saxons' and 'Turks'.

IMC 2016 Session

TitleA Feast of Names, I: Place Names and Multiculturalism
Date/TimeWednesday 6 July 2016: 14.15-15.45
SponsorDictionary of Medieval Names from European Sources
OrganiserSara L. Uckelman, Institute of Medieval & Early Modern Studies, Durham University
Moderator/ChairJames Chetwood, Department of History, University of Sheffield
Paper 1237-aMedieval Place Names of Ecclesiastical Reference: A Cross-Cultural Approach
(Language: English)
Andrea Bölcskei, Institute of Hungarian Linguistic, Literary & Cultural Studies, Károli Gáspár Református Egyetem, Budapest
Index Terms: Language and Literature - Other; Onomastics
Paper 1237-bA Frisian Place Name on the Southwestern Norwegian Coast and Its Relationship to Old Norse bákn and Old Frisian bāken
(Language: English)
Andrea Maini, Independent Scholar, Vegårshei
Index Terms: Language and Literature - Dutch; Onomastics
Paper 1237-cSiculo-Arabic Toponyms in the Book of Roger
(Language: English)
Katherine Jacka, Department of Arabic Language & Cultures, University of Sydney
Index Terms: Language and Literature - Italian; Onomastics
Paper 1237-dAbout the Different Hydronymic Layers of the Multilingual Hungary in the Middle Ages
(Language: English)
Erzsébet Győrffy, Department of Hungarian Linguistics, Debreceni Egyetem
AbstractMany onomastic studies focus on a single time and place, providing a detailed linguistic and social analysis of the names from a narrow data set. While there is no doubt these studies provide valuable information, in this session we seek to move from the meagre diet afforded by a narrow, monocultural approach to the full feast offered when multicultural aspects of names are considered. This session looks at the influence of multiple cultures on the evolution of given names on and off the continent.

IMC 2016 Session

TitleA Feast of Names, II: Contact of Cultures and the Evolution of Given Names
Date/TimeWednesday 6 July 2016: 16.30-18.00
SponsorDictionary of Medieval Names from European Sources
OrganiserSara L. Uckelman, Institute of Medieval & Early Modern Studies, Durham University
Moderator/ChairDrew Shiel, National Institute for Digital Learning, Dublin City University
Paper 1337-aYou Can Call Me Al-Cuin: A Re-Evaluation of Medieval English Personal Naming, 900-1100
(Language: English)
James Chetwood, Department of History, University of Sheffield
Index Terms: Language and Literature - Old English; Onomastics
Paper 1337-bA Typology of Contact Phenomena in Medieval Personal Names
(Language: English)
Mariann Slíz, Institute of Hungarian Linguistics & Finno-Ugric Studies, Eötvös Loránd University, Budapest
Index Terms: Language and Literature - Other; Onomastics
Paper 1337-cÞá hálgan: An Etymological and Cross-Linguistic Analysis of Anthroponyms
(Language: English)
Serena Martinolich, Scuola di Lingua e Cultura Italiana per Stranieri, Università degli Studi di Genova
Index Terms: Language and Literature - Old English; Onomastics

Many onomastic studies focus on a single time and place, providing a detailed linguistic and social analysis of the names from a narrow data set. While there is no doubt that these studies provide valuable information, in this session we seek to move from the meagre diet afforded by a narrow, monocultural approach to the full feast offered when multicultural aspects of names are considered. This session looks at the influence of multiple cultures on the evolution of given names on and off the continent.

Sunday, July 3, 2016

Call for Papers: Onomastics Beyond Academia

There are a few spaces left for presenters interested in joining the special panel on Onomastics Beyond Academia

If you would like to share your experience and expertise in applied onomastics, please contact Laurel Sutton <laurel@CATCHWORDBRANDING.COM>.  The deadline for abstracts for this panel is the 15th of July 2016.  For more information about this panel, please use this link:

Looking forward to seeing you in Austin, Texas!
Best Wishes,

Dr. I. M. Nick
President of the American Name Society

Das Image von Namen / Neue Wirkungsprofile werden im September veröffentlicht

Erste Ergebnisse der Umfrage einer Langzeitstudie
„Das Image von Namen“ werden ab September frei zugänglich sein. Das
kündigte heute der Leipziger Namenforscher Thomas Liebecke an. Die
soweit berücksichtigten Daten des laufenden Befragungszeitraums (ab
September 2014) werden dann als grafische Wirkungsprofile, sogenannte
Onogramme, verfügbar sein. Zu über 2.300 Vornamen können Onogramme
dann online abgerufen werden.

„Bis dahin“, so der Initiator, „hoffen wir auf weiter rege
Beiteiligung.“ Deutschsprachige Internetnutzer sind in der Umfrage
aufgerufen, ihr Empfinden zur Wirkung von Vornamen in Bezug auf 13
Adjektivpaare festzuhalten. Aus den kumulierten Stimmen wird
ersichtlich werden, welches Image den Namen anhaftet. Umgesetzt wird
das Vorhaben in Zusammenarbeit mit dem Namenkundlichen Zentrum der
Universität Leipzig.

Einige der Fragen, zu denen neue Impulse erhofft werden,
formuliert Liebecke so: „Sind Frauennamen sympathischer als
Männernamen? Was macht trendige Vornamen aus? Gibt es Namen, die
besonders gesellige oder introvertierte Personen vermuten lassen?“ Er
erläutert: „Wir fragen nach der Wahrnehmung. Das Ergebnis wird durch
die bisherigen subjektiven Erfahrungen Vieler mit Trägern der Namen
getragen. Aber es ist natürlich selektiv. Dort wo eigene Erfahrungen
fehlen, wird das Bild durch Stereotype geprägt.“ Insofern spiegeln
die Ergebnisse vor allem den sprachlichen Zeitgeist wieder.
„Die so ermittelten Ergebnisse sind in der heutigen Zeit, die
durch eine völlig freie Namenwahl gekennzeichnet ist, eine Art
Disastercheck, um möglicherweise gar nicht beabsichtigte
Namenassoziationen schon vor der Namengebung abzurufen und die
Namenwahl entsprechend zu überdenken“, ergänzt Dr. Dietlind Kremer,
die Leiterin des Namenkundlichen Zentrums der Universität Leipzig.
Zu Umfrage kann weiterhin abgestimmt werden zum Beispiel über

Thomas Liebecke ist ausgebildeter Philologe und Namenforscher aus
Leipzig sowie aktives Vorstandsmitglied der Deutschen Gesellschaft
für Namenforschung e.V. Er betreut nebenberuflich die Befragung.
Hintergrundinformationen zur Studie erhalten Sie über folgenden Link:

Thomas Liebecke
Telefon: 0176 5209 2713

Saturday, July 2, 2016

publication of Vol. 13 (2016) of "Voprosy Onomastiki" (Problems of Onomastics)

Dear colleagues!

The editorial board of the journal Voprosy Onomastiki (Problems of Onomastics) is pleased to inform you of the publication of Vol. 13 (2016), Issue 1. The issue is available on the journal's website:


Zakharova, E. V., Makarova, A. A., Mullonen, I. I. (Russia)
In Search of Toponymic Borders in Belozerye [in Russian]

Breeze, A. (Spain)
Legionum Urbs and the British Martyrs Aaron and Julius [in English]

Repanšek, L. (Slovenia)
On the Origin of Trbiž, Ancient *Taruisia/-um [in Russian]

Gaidamashko, R. V., Chugayev, N. V. (Russia)
On the Origin of Russian Anthroponyms with the Stems Yamysh- and Yemash- [in Russian]

Feoktistova, L. A. (Russia)
Towards a Methodology for the Analysis of Associative-Derivational Meaning of a Personal Name [in Russian]

Suleymanova, L. R., Suleymanov, F. M., Lasynova, N. A. (Russia)
Anthroponyms of Arabic Origin with Religious Meaning in Bashkir ‘Shejere’ [in Russian]

Rutkowski, M. (Poland)
Humorous Names in the Light of Incongruity Theory [in English]

Romanova, T. P. (Russia)
Marketing Message Components in Commercial Naming [in Russian]

Shimkevich, N. V. (Russia)
On One Paradoxical Type of Proper Names (With Reference to the Names of Legal Entities of the Residential Community of Gorny Shchit, Ekaterinburg) [in Russian]

Brief communications:

Sakallı, E. (Turkey)
New Trends in Name-Giving in Turkey [in English]

Loport, E. P. (Russia)
Names of Boats Derived from Toponyms and Ethnonyms in the Russian Dialects of the Arkhangelsk Region [in Russian]

Beláková, M. (Slovak Republic)
Hydronymic Evidence of Migrations in Western Slovakia [in Russian]

The editorial board also invites you to contribute articles, book and conference reviews for upcoming issues. Submissions for next issues are accepted on a continuous basis.

Voprosy Onomastiki (Problems of Onomastics) is a peer-reviewed academic journal published jointly by Russian Language Institute of the Russian Academy of Sciences and Ural Federal University. The journal publishes papers in the Russian, English, German and French languages. Starting from 2016, the journal is indexed in Scopus.

You can find more information about the journal at

Editorial board

51, Lenin av., office 306
Ekaterinburg, 620083, Russia
Ural Federal University
Tel. +7 (343) 350-75-97